ПРЫНЯЦЦЕ РАШЭННЯ ПРА ЎСТАЛЯВАННЕ АПЕКІ (АПЯКУНСТВА) НАД ПАЎНАЛЕТНІМ І ПРЫЗНАЧЭННІ АПЕКУНА (ПАПЯЧЫЦЕЛЯ)

 

Пералік нарматыўных прававых актаў, паводле якіх вырабляецца прызначэнне дзяржаўнай адраснай
сацыяльнай дапамогі:
    Пастанова Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь 28 кастрычніка 1999 г. № 1676 «Пра сцвярджэнне Становішча пра органы апекі і апякунства ў Рэспубліцы Беларусь»;
    Пастанова Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь 28 кастрычніка 1999 г. № 1677 «Пра сцвярджэнне Становішча пра парадак кіравання маёмасцю падапечных»;
    Указу Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь 26 красавіка 2010 г. № 200
«Пра    адміністрацыйныя    працэдуры,    якія здзяйсняюцца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі па заявах грамадзян»;
    Пастанова Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь 24 чэрвеня 2020    г.     №     368     «Пра     сцвярджэнне     Прыкладнага     становішча пра кардынацыйную раду па пытаннях апекі і апякунства над паўналетнімі тварамі»;
    Пастанова Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь 18.09.2020 № 541 «Пра дакументы, запытаных пры ажыццяўленні адміністрацыйных працэдур».

    Пералік дакументаў,неабходных для афармлення апякунства (папячыцельства)
Тэрмін для падачы дакументаў - 2 тыдні з моманту прызнання грамадзяніна недзеяздольным (абмежавана дзеяздольным)
1.    Заява
2.    пашпарт ці іншы дакумент, які сведчыць асоба кандыдата ў апякуны (папячыцелі)
3.    аўтабіяграфія кандыдата ў апякуны (папячыцелі)
4.    адна фатаграфія заяўніка памерам 30 х 40 мм
5.    медыцынская даведка пра стан здароўя кандыдата ў апякуны (папячыцелі)
6.    дакумент,    які пацвярджае    наяўнасць    падставы    прызначэння    апекі (апякунства)
 
    Тэрмін для падачы дакументаў - 2 тыдні з моманту прызнання грамадзяніна недзеяздольным. У выпадку не ўсталяванні апекі над недзеяздольным тварам у паказаны тэрмін, апошні будзе шпіталяваны ва ўстанову «Гомельская абласная клінічная псіхіятрычная лякарня» да дазволу пытання пра ўсталяванне апекі ці наступнага памяшчэння ў спецыялізаваную хату-інтэрнат псіханеўралагічнага профіля.

 

НАПАМІНАК АПЯКУНУ ці ПАПЯЧЫЦЕЛЮ

   

Абавязкі па апецы і апякунству ўзнікаюць з моманту прыняцця органам апекі і апякунства рашэння пра ўсталяванне апекі (апякунства) і прызначэнні апякуна ці папячыцеля і выконваюцца бязвыплатна.

    Апякун абавязаны:

1.    ствараць падапечнаму неабходныя побытавыя ўмовы, забяспечваць іх сыходам і лячэннем, абараняць іх правы і інтарэсы;

2.    сачыць за ажыццяўленнем над падапечным сталага медыцынскага назірання. У выпадку акрыяння падапечнага апякун абавязаны заявіць у суд хадайніцтва пра прызнанне падапечнага дзеяздольным;

    Абавязкі, прадугледжаныя п. 1, 2 сапраўднага напамінку, не ўскладаюцца на апякуноў над тварамі, абмежаванымі судом у дзеяздольнасці з прычыны злоўжывання спіртнымі напоямі, наркатычнымі сродкамі або псіхатропнымі рэчывамі.

    Апякун (папячыцель) абавязаны:

1.    здзяйсняць ад імя падапечнага ўсе неабходныя ўгоды;

2.    весці ўлік сум, следуемых падапечным у якасці пенсій, дапаможнікаў, аліментаў, іншых бягучых паступленняў (напрыклад дывідэндаў па акцыях), якія паступаюць у распараджэнне апекуна ці папячыцеля і расходаваць іх на ўтрыманне падапечнага;
У адпаведнасці з пастановай Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 28 кастрычніка 1999 г. № 1677 «Пра сцвярджэнне Становішча пра парадак кіравання маёмасцю падапечных»:
3.    штогод не пазней 1 лютага ўяўляць ва ўстанову «Цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва Навабеліцкага раёна г. Гомелю» пісьмовая справаздача за папярэдні год пра захоўванне маёмасці падапечнага і кіраванні ім (у гадавой справаздачы павінны ўтрымоўвацца звесткі пра стан маёмасці і месцы яго захоўвання, набыцці маёмасці наўзамен прададзенага, прыбытках атрыманых ад кіравання маёмасцю і вырабленых выдатках).

    У справаздачы таксама павінны быць пералічаны і паказаны даты атрымання сум з бягучага рахунку падапечнага, сум, выгандлёваных ад адчужэння маёмасці на працягу справаздачнага года і выдаткаў, вырабленых з іх для патрэб падапечнага. Да справаздачы прыкладаюцца апраўдальныя дакументы (копіі таварных чэкаў, квітанцыі пра выплату падаткаў, страхавых сум і іншыя аплатныя дакументы).

    У адпаведнасці з пастановай Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь 9 ліпеня 2010 г. № 92 «Пра ўсталяванне формаў
«Медыцынская даведка пра стан здароўя», «Выпіс з медыцынскіх дакументаў» і сцвярджэнні Інструкцыі пра парадак іх запаўнення» тэрмін дзеяння медыцынскай даведкі на права быць апекуном дзейнічае адзін год. У сувязі з гэтым неабходна праходзіць камісію штогод, да тэрміна заканчэння дзеяння даведкі.

    Апякуны, папячыцелі не абавязаны ўтрымоўваць твараў, змешчаных пад іх апекай (папячыцельствам), за кошт уласных сродкаў.

    Апякун (папячыцель) мае права:

1.    на пакрыццё выдаткаў, якія ён панёс з уласных сродкаў на рамонт, утрыманне маёмасці падапечнага, іншыя неабходныя патрэбы.

2.    патрабаваць звароту яму падапечнага ад любых твараў, якія ўтрымліваюць іх у сябе без законных падстаў.

3.    быць вызваленым ад сваіх абавязкаў па яго асабістай просьбе, калі органы апекі і апякунства прызнаюць, што гэта просьба выклікана паважлівымі чыннікамі (хвароба апекуна, адсутнасць неабходнага кантакту з падапечным, змена складу сям'і, матэрыяльных умоў, пераезд на сталае месца жыхарства ў іншую мясцовасць).

4.    Апякун над абмежавана дзеяздольным тварам дае свая згода на атрыманне падапечным належных яму плацяжоў і на распараджэнне атрыманымі грашовымі сумамі і іншай маёмасцю ў адпаведнасці з Грамадзянскім кодэксам Рэспублікі Беларусь.

Апякун (папячыцель) не мае права:

1.    без папярэдняга дазволу органа апекі і апякунства здзяйсняць угоды па адчужэнні, у тым ліку па абмене ці дарэнню маёмасці падапечнага, рэшце яго ў арэнду (у найманне), бязвыплатнае карыстанне ці ў заклад; угод, якія вабяць адмова ад прыналежных падапечнаму мае рацыю, частка яго маёмасці ці выдзел з яго доляў, а таксама любых іншых угод, што вабяць памяншэнне маёмасці падапечнага. Дазвол на зняволенне дамоў і здзяйсненне вышэйпаказаных юрыдычных дзеянняў даецца ў пісьмовай форме органам апекі і апякунства кожных разоў, калі ўзнікае неабходнасць здзейсніць такое дзеянне. Грошы, выгандлёваныя ад продажу маёмасці, уносяцца апякуном, папячыцелям у крэдытную ўстанову на імя падапечнага.

2.    апякун, папячыцель, яго жонка і блізкія сваякі не маюць права здзяйсняць угоды з падапечным, за выключэннем перадачы маёмасці падапечнаму ў якасці дарунка ці ў бязвыплатнае карыстанне, а таксама ўяўляць падапечнага пры зняволенні ўгод ці вядзенні судовых спраў паміж падапечным і мужам апякуна і іх блізкімі сваякамі.

    У выпадку неналежнага выканання апякуном, папячыцелям, ускладзеных на іх абавязкаў без паважлівых чыннікаў орган апекі і апякунства адхіляе апекуна (папячыцеля) ад выканання гэтых абавязкаў. Пры выкарыстанні апекуном,  апекі (папячыцельства) у карыслівых мэтах, а таксама ў выпадку пакідання падапечнага без нагляду і неабходнай дапамогі орган апекі і апякунства мае права перадаць пракурору неабходныя матэрыялы для рашэння пытання пра прыцягненне вінаватага твару да адказнасці ва ўсталяваным законам парадку.

    Абавязкі па апецы (апякунству) спыняюцца са смерцю падапечнага.

 

Вызваленне апекуноў ад выканання імі сваіх абавязкаў

 

(ст. 167 Кодэкса Рэспублікі Беларусь пра шлюб і сям'і):
    у выпадку прызнання апекуноў недзеяздольнымі ці абмежавана дзеяздольнымі;
    пры ўзнікненні ў апекуноў захворванняў, уключаных у пералік, прадугледжаны ч.2 ст. 153 Кодэкса Рэспублікі Беларусь пра шлюб і сям'і;
    пры памяшканні падапечных у хаты-інтэрнаты для састарэлых і інвалідаў для сталага пражывання, а таксама ва ўстановы, выканаўцы пакаранне і іншыя меры крымінальнай адказнасці, псіхіятрычны стацыянар (пры памяшканні на прину- дительное лячэнне ў адпаведнасці з Крымінальным кодэксам Рэспублікі Беларусь), іншыя ўстановы.
    па асабістай просьбе апекуна, калі органы апекі і апякунства прызнаюць, што гэта просьба выклікана паважлівымі чыннікамі (захворванне апекуна, змена складу сям'і, матэрыяльных умоў, адсутнасць неабходнага кантакту з падапечным, пераезд на сталае жыхарства ў іншую мясцовасць і д.п.).
    Шкода, прычынены грамадзянінам, прызнаным недзеяздольным, пакрывае яго апякун ці арганізацыя, абавязаная ажыццяўляць за ім нагляд, калі не дакажуць, што шкода паўстала не па іх віне (ст. 945 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь).
    У выпадку неналежнага выканання апекуном ускладзеных на яго абавязкаў, пазбаўленні апекуна бацькоўскіх правоў або прызнанні іх дзяцей якія патрабуюць у дзяржаўнай абароне, а таксама здзяйсненні апекуном наўмыснага злачынства, усталяванага што ўступілі ў законную сілу прысудам  суда,  орган  апекі  і  апякунства адхіляе апякуна ад выканання гэтых абавязкаў (ст. 168 Кодэкса Рэспублікі Беларусь пра шлюб і сям'і).
    Пры ўсталяванні факту выкарыстання апякуном маёмасці  падапечных  у  асабістых  інтарэсах (выкарыстанне апекі ў карыслівых мэтах) органы апекі і апякунства адхіляюць апекуна ад апякунскіх абавязкаў, перадаюць пракурору необходныя матэрыялы для рашэння пытання пра прыцягненне вінаватага твару да адказнасці ва ўсталяваным законам парадку, і прымаюць меры па пакрыцці шкоды (ст. 168 Кодэкса Рэспублікі Беларусь пра шлюб і сям'і, п.39 Становішчы пра парадак кіравання маёмасцю падапечных, зацверджанага пастановай Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь 28.10.1999 г.
№ 1677).
    Выкарыстанне апекі ў карыслівых мэтах, або жорсткі зварот з падапечнымі, або наўмыснынае пакіданне іх без нагляду ці неабходнай дапамогі, якія пацягнулі істотнае ўшчамленне мае рацыю і законных інтарэсаў падапечных, караюцца грамадскімі працамі, ці штрафам, ці выпраўленчымі працамі на тэрмін да 2-х гадоў, ці абмежаваннем свободы на тэрмін да 3-х гадоў (ст.176 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь).